Giải quyết tranh chấp về lối đi

Câu hỏi:

Luật sư tư vấn giúp tôi: nhà tôi có 1 mảnh đất thổ cư do ông bà để lại cho nhà tôi, bác và cậu tôi. Bây giờ cậu tôi bán đất cho bác dâu. Nhà tôi đợt trước có ngõ đi riêng nhưng lại đổi cho ông bác, bây giờ xảy ra tranh chấp bà bác dâu tôi đòi 300tr để mua lại đường đi nhưng nhà tôi không đồng ý. Hiện nay bà ấy chặn đường rào hết đường nhà tôi không cho ai đi cả. Bây giờ luật sư tư vấn giúp tôi với.

Chào bạn, với nội dung câu hỏi của bạn, Văn phòng luật sư Đỗ Trung Kiên và cộng sự tư vấn như sau:

Trước hết, bạn nên đến UBND cấp xã xin trích lục bản đồ, để biết được thông tin về hiện trạng sử dụng đất của lối đi mà bạn đề cập: lối đi này được hình thành từ bao giờ, là lối đi công cộng hay thuộc quyền sử dụng đất của cá nhân nào?

Nếu trên bản đồ địa chính thể hiện lối đi này là lối đi chung đã hình thành từ lâu, mà giờ bác dâu bạn tự ý cho rằng chỉ thuộc quyền sử dụng của gia đình bác thì đây là hành vi “lấn đất” theo pháp luật đất đai. Khoản 3, Điều 10, Nghị định 102/2014/NĐ-CP quy định: “Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi lấn, chiếm đất ở” và buộc trả lại lối đi đã lấn.

Nếu bản đồ địa chính xác nhận lối đi này nằm trong diện tích đất thuộc quyền sử dụng của gia đình bác dâu bạn, thì theo Điều 275, Bộ luật Dân sự 2005, khi gia đình bạn ở phía trong, bị vây bọc bởi các bất động sản khác không có lối ra, gia đình bạn hoàn toàn có quyền yêu cầu gia đình bác dâu dành cho mình một lối đi ra đến đường công cộng và trả cho bác dâu một khoản tiền đền bù. Trong trường hợp này, gia đình bác dâu có nghĩa vụ phải đáp ứng yêu cầu này. Pháp luật không quy định về số tiền đền bù là bao nhiêu, mà do các bên thỏa thuận. Tuy nhiên, khi chưa thỏa thuận được thì việc bác dâu làm hàng rào không cho gia đình bạn đi là hành vi gây cản trở cho việc sử dụng đất của người khác. Khoản 2, Điều 11, Nghị định 102/2014/NĐ-CP quy định: “Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng tại khu vực nông thôn, từ 5.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng tại khu vực đô thị đối với hành vi đào bới, xây tường, làm hàng rào gây cản trở hoặc gây thiệt hại cho việc sử dụng đất của người khác” đồng thời buộc khôi phục lại tình trạng của đất trước đây.

Hiện nay, gia đình bạn và bác dâu có tranh chấp về lối đi và số tiền đền bù cho lối đi (nếu có), do vậy, bạn có thể gửi Đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp để được hòa giải. Trong quá trình xác minh, giải quyết, nếu Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã nhận thấy bác dâu bạn có hành vi vi phạm sẽ ra Quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong phạm vi thẩm quyền của mình hoặc báo cáo lên Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện để xử lý vi phạm nếu hành vi vi phạm vượt quá thẩm quyền của mình.

Nếu thông qua biện pháp hành chính và hòa giải vẫn không thành, gia đình bạn có thể gửi Đơn khởi kiện tới Tòa án nhân dân cấp huyện nơi có đất để yêu cầu giải quyết tranh chấp.