Hạn chế quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên

 

Theo truyền thống đạo đức và pháp luật Việt Nam, cha mẹ có nghĩa vụ và quyền thương yêu con, tôn trọng ý kiến của con; chăm lo việc học tập, giáo dục để con phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ, đạo đức, trở thành người con hiếu thảo của gia đình, công dân có ích cho xã hội. Đặc biệt, với con chưa thành niên (chưa đủ 18 tuổi) – chưa phát triển đầy đủ cả về thể chất và nhận thức – cha mẹ phải trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con.

Tuy nhiên, không phải người cha, người mẹ nào cũng có tư cách đạo đức tốt và làm tròn bổn phận của mình. Trên thực tế, vẫn có những người cha, mẹ có hành vi làm phương hại đến lợi ích cũng như sự phát triển bình thường của con cái. Để bảo vệ cho con chưa thành niên trong những trường hợp này, pháp luật không cho phép cha, mẹ thực hiện quyền trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con, quản lý tài sản riêng của con và đại diện theo pháp luật cho con trong một thời hạn nhất định. Cụ thể, cha, mẹ sẽ bị hạn chế quyền với con chưa thành niên khi có các hành vi sau đây:

– Bị kết án về một trong các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con với lỗi cố ý hoặc có hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con;

– Phá tán tài sản của con;

– Có lối sống đồi trụy;

– Xúi giục, ép buộc con làm những việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội.

Tùy từng trường hợp, Tòa án có thể tự mình ra quyết định hạn chế quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên hoặc giải quyết theo yêu cầu của các cá nhân, cơ quan, tổ chức. Cụ thể:

– Cha, mẹ, người giám hộ của con chưa thành niên có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên. Đơn yêu cầu được gửi tới Tòa án nhân dân cấp huyện nơi cha hoặc mẹ của con chưa thành niên cư trú, làm việc; hoặc gửi đến Tòa án nhân dân cấp huyện nơi người con cư trú để được giải quyết.

– Người thân thích; cơ quan quản lý nhà nước về gia đình; cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em; hội liên hiệp phụ nữ khi phát hiện các hành vi nêu trên cũng có quyền gửi Đơn yêu cầu hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên đến Tòa án nhân dân cấp huyện nơi người con cư trú để được giải quyết.

– Bất kỳ cá nhân, tổ chức, cơ quan nào khác phát hiện ra những hành vi nêu trên của cha, mẹ cũng có quyền đề nghị cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em, cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, hội liên hiệp phụ nữ yêu cầu Tòa án hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên.

Sau khi thụ lý và xem xét giải quyết, Tòa án sẽ ra quyết định hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên trong khoảng thời gian từ 01 đến 05 năm (Tòa án có thể xem xét rút ngắn thời hạn này). Lúc này, người cha, mẹ còn lại sẽ thực hiện quyền trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con, quản lý tài sản riêng của con và đại diện theo pháp luật cho con.

Tuy nhiên, nếu cả cha và mẹ đều bị Tòa án hạn chế quyền đối với con chưa thành niên; hoặc một bên cha, mẹ không bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên nhưng không đủ điều kiện để thực hiện quyền, nghĩa vụ đối với con; hoặc một bên cha, mẹ bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên và chưa xác định được bên cha, mẹ còn lại của con chưa thành niên thì Tòa án sẽ giao con cho người giám hộ nuôi dưỡng, chăm sóc.

Trong tất cả các trường hợp cha, mẹ đã bị Tòa án hạn chế quyền đối với con chưa thành niên thì vẫn phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.