Khái quát chung về sở hữu trí tuệ

1.Sở hữu trí tuệ là gì?

Sở hữu trí tuệ (hay gọi là tài sản trí tuệ) là những sản phẩm sáng tạo của trí tuệ con người. Khoản 8 Điều 2 của Công ước thành lập Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) ký ngày 14/7/1967 quy định: “Sở hữu trí tuệ bao gồm các quyền liên quan đến các tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học; các cuộc biểu diễn của nghệ sĩ biểu diễn, các bản ghi âm và các chương trình phát sóng; các sáng chế trong tất cả các lĩnh vực sáng tạo của con người; các khám phá khoa học; các kiểu dáng công nghiệp; các nhãn hiệu hàng hóa, nhãn hiệu dịch vụ và các tên thương mại; bảo hộ chống lại sự cạnh tranh không lành mạnh; và tất cả các quyền khác nảy sinh từ kết quả của hoạt động trí tuệ thuộc các lĩnh vực văn học, nghệ thuật, khoa học và công nghiệp”. Từ khái niệm đó, Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi bổ sung 2009 bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ với ba nhóm đối tượng:

-Đối tượng quyền tác giả bao gồm tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học; đối tượng quyền liên quan đến quyền tác giả bao gồm cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hoá.

-Đối tượng quyền sở hữu công nghiệp bao gồm sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, bí mật kinh doanh, nhãn hiệu, tên thương mại và chỉ dẫn địa lý.

-Đối tượng quyền đối với giống cây trồng là giống cây trồng và vật liệu nhân giống.

2.Tại sao phải bảo hộ sở hữu trí tuệ?

Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ ngày càng trở nên quan trọng trong việc thúc đẩy sự sáng tạo, phát triển nền kinh tế, văn hóa và trở thành điều kiện tiên quyết trong hội nhập quốc tế của mỗi quốc gia. Lý do nên bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ là bởi:

Thứ nhất, bảo hộ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động sáng tạo, đổi mới công nghệ. Bảo hộ sở hữu trí tuệ trong một thời hạn nhất định giúp người chủ sở hữu thu lợi từ đối tượng SHTT mà mình tạo ra chính là biện pháp hữu hiệu để khuyến khích mọi tổ chức, cá nhân nghiên cứu tạo ra và áp dụng nhanh chóng các công nghệ tiến bộ nhằm tạo ra những sản phẩm mới đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội. Mặt khác, khi một đối tượng sở hữu trí tuệ được bảo hộ, nó sẽ được bộc lộ công khai (trừ bí mật kinh doanh), xã hội có được những thông tin cần thiết về đối tượng đó và như vậy người ta sẽ chỉ tiến hành nghiên cứu triển khai để tạo ra những thành quả mới chứ không tạo ra những gì đã có, nhất là những đối tượng đã được pháp luật bảo hộ.

Thứ hai, sở hữu trí tuệ là công cụ cạnh tranh hữu hiệu cho doanh nghiệp cũng như nền kinh tế quốc gia trong hội nhập. Chính vì vậy, bảo hộ sở hữu trí tuệ sẽ ngăn chặn được sự sản xuất và tiêu thụ hàng giả, hàng nhái. Hàng giả, hàng nhái đều là những sản phẩm vi phạm quyền sở hữu trí tuệ và gây thiệt hại cho nhà sản xuất chân chính cả về doanh thu và uy tín. Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ sẽ giúp loại bỏ các sản phẩm này ra khỏi thị trường, đảm bảo quyền lợi của cả nhà sản xuất chân chính và người tiêu dùng.