Tư vấn xử phạt hành vi xả chất thải nguy hại ra môi trường

Câu hỏi:

Cho cháu hỏi luật sư về việc xả chất thải nguy hại ra môi trường thì xử phạt như nào ạ?

Chào bạn, với nội dung câu hỏi của bạn, Văn phòng Luật sư Đỗ Trung Kiên và Cộng sự tư vấn như sau:

 Hành vi xả chất thải nguy hại ra môi trường, tùy theo mức độ vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc xử lý về hình sự. Danh mục Chất thải nguy hại và mã chất thải quy hại quy định tại Phụ lục 1 ban hành kèm theo Thông tư 36/2015/TT-BTNMT về quản lý chất thải nguy hại. Theo đó, chất thải nguy hại có thể tồn tại dưới 3 dạng: rắn, lỏng và bùn. Đối với những chất không nằm trong bảng quy định chất thải nguy hại nhưng có khả năng là chất thải nguy hại cần áp dụng ngưỡng chất thải nguy hại (sau đây xin gọi tắt là CTNH) theo quy định tại quy chuẩn kỹ thuật môi trường về ngưỡng CTNH để phân định có phải là CTNH hay không.

Theo điều 7, Luật bảo vệ môi trường 2014, việc xả chất thải nguy hại chưa được xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật ra môi trường thuộc danh mục những hành vi bị nghiêm cấm. Khoản 1 điều 160 quy định vấn đề xử lý vi phạm như sau: “1. Tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường, gây ô nhiễm, suy thoái, sự cố môi trường, gây thiệt hại cho tổ chức và cá nhân khác, có trách nhiệm khắc phục ô nhiễm, phục hồi môi trường, bồi thường thiệt hại và xử lý theo quy định của Luật này và pháp luật có liên quan.”

Khoản 2, điều 19 của Nghị định 179/2013/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường: “Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi xả, thải dầu mỡ, hóa chất độc hại, chất thải nguy hại, các nguồn gây dịch bệnh hoặc các yếu tố độc hại khác vào môi trường nước không đúng quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.”

Ngoài ra, do trong câu hỏi bạn không chỉ rõ chất thải nguy hại ở đây là chất gì, nên theo điều 14 Nghị định này, có thể tạm xác định chất thải nguy hại còn có thể là nước thải vượt quy chuẩn kỹ thuật môi trường. Theo đó, hành vi xả nước thải vượt quy chuẩn kỹ thuật về chất thải dưới 2 lần bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 750.000.000 đồng. Từ 2 lần đến dưới 3 lần bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 850.000.000 đồng. Từ 3 lần đến dưới 5 lần bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 950.000.000 đồng. Từ 5 lần trở lên bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng. Hành vi xả nước thải vượt quy chuẩn kỹ thuật về chất thải có độ pH từ 04 đến dưới cận dưới của quy chuẩn kỹ thuật cho phép hoặc từ trên cận trên của quy chuẩn kỹ thuật cho phép đến dưới 10,5 bị xử phạt từ 20.000.000 đồng đến 850.000.000 đồng. Vượt quy chuẩn kỹ thuật về chất thải có độ pH từ 02 đến dưới 04 hoặc từ 10,5 đến dưới 12,5 bị xử phạt từ 30.000.000 đồng đến 950.000.000 đồng. Vượt quy chuẩn kỹ thuật về chất thải có độ pH từ 0 đến dưới 02 hoặc từ 12,5 đến 14 bị xử phạt từ 50.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng. Các mức phạt được chia nhỏ dựa theo lượng nước thải bị xả ra môi trường trên 1 ngày(24 giờ). “Phạt tiền từ 950.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đối với hành vi xả nước thải có chứa chất phóng xạ gây nhiễm xạ môi trường vướt quy chuẩn kỹ thuật cho phép”. “Phạt tăng thêm 1%  của mức phạt tiền đối với hành vi vi phạm quy định tại điều này đối với mỗi thông số môi trường vượt quy chuẩn kỹ thuật dưới 02 lần; 2% đối với mỗi thông số môi trường vượt quy chuẩn kỹ thuật từ 02 đén dưới 03 lần hoặc giá trị pH từ o4 đến dưới cận dưới của quy chuẩn kỹ thuật cho phép hoặc từ trên cận trên của quy chuẩn kỹ thuật cho phép đến dưới 10,5; 3% đối với mỗi thông số môi trường vượt quy chuẩn kỹ thuật từ 03 đến dưới 05 lần hoặc giá trị pH từ 02 đến dưới 04 hoặc từ 10,5 đến dưới 12,5; 4% đối với mỗi thông số môi trường vượt quy chuẩn kỹ thuật từ 05 lần trở lên hoặc giá trị pH dưới 02 hoặc từ 12,5 đến 14. Tổng mức phạt đối với mỗi hành vi vi phạm không qua 1.000.000.000 đồng.” 

Nếu hành vi xả chất thải nguy hại ở mức độ nghiêm trọng hơn có thể bị xử lý về mặt hình sự. Căn cứ theo điều 182 Bộ luật hình sự 1999 (sửa đổi bổ sung năm 2009)  về tội gây ô nhiễm môi trường và điều 182a về tội vi phạm quy định về quản lý chất thải nguy hại sẽ bị phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm.

Ngoài việc phải bồi thường thiệt hại, tổ chức cá nhân xả chất thải nguy hại gây ô nhiễm môi trường còn phải thực hiện các biện pháp phục hồi, khắc phục phục hậu quả theo yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước về môi trường và có thể bị đình chỉ hoạt động trong một khoảng thời gian theo luật định.