Xác định thẩm quyền giải quyết khi vừa có đơn khiếu nại vừa có đơn khởi kiện theo luật tố tụng hành chính 2015.

        Trong các vụ án hành chính thì người có quyền lợi bị xâm hại bởi quyết định hành chính hành vi hành chính có quyền khởi kiện ra Tòa án hành chính hoặc cơ quan Nhà nước có thẩm quyền khác yêu cầu bảo vệ quyền lợi . Trong thực tế có rất nhiều trường hợp tổ chức, cá nhân vừa gửi đơn khiếu nại tới cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu giải quyết khiếu nại vừa có đơn khởi kiện gửi Tòa án thì trong trường hợp này xác định như thế nào?

       So với các quy định của Luật Tố tụng hành chính năm 2010 thì Luật Tố tụng hành chính năm 2015 có những sửa đổi, bổ sung quy định rõ việc xác định thẩm quyền giải quyết trong trường hợp vừa có đơn khiếu nại vừa có đơn khởi kiện tại  Điều 33 Luật tố tụng hành chính 2015.  

            Theo Luật tố tụng hành chính 2015  người vừa có đơn khiếu nại vừa có đơn khởi kiện phải lựa chọn cơ quan có thẩm quyền giải quyết hoặc là Tòa án hoặc cơ quan Nhà nước có thẩm quyền khác đồng thời phải gửi thông báo bằng văn bản đến cho Tòa án cho dù có chọn Tòa án hay không. Có thể thấy thay vì quy định cụ thể chủ thể nào có thẩm quyền giải quyết trong trường hợp này thì Luật tố tụng hành 2015 chính lại trao cho người có đơn khởi kiện, đơn khiếu nại được phép lựa chọn quan giải quyết yêu cầu của mình nhằm đảm bảo được tối đa lợi ích của người khởi kiện, khiếu nại.

       Nguyên tắc quyền quyết định và tự định đoạt của người khởi kiện là một trong những nguyên tắc cơ bản quan trong của Luật tố tụng hành chính do vậy khi tiến hành giải quyết vụ việc hành chính Tòa án, cơ quan có thẩm quyền sẽ có nghĩa vụ phải tôn trọng tuyệt đối quyền quyết định và tự định đoạt của người khởi kiện.

    Trên thực tế không phải lúc nào người khởi kiện cũng có thể tự mình gửi thông báo đến cho Tòa án về việc chọn khởi kiện hay khiếu nại thì  theo quy định tại khoản 1 Điều 33 người khởi kiện không thể tự mình làm văn bản thì đề nghị Tòa án lập biên bản về việc lựa chọn cơ quan giải quyết. Tùy từng trường hợp cụ thể Tòa án xử lý như sau:

      + Trường hợp người khởi kiện lựa chọn Tòa án giải quyết thì Tòa án thụ lý giải quyết vụ án theo thủ tục chung, đồng thời thông báo cho người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại và yêu cầu người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại chuyển toàn bộ hồ sơ giải quyết khiếu nại cho Tòa án;

      + Trường hợp người khởi kiện lựa chọn người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại giải quyết thì Tòa án căn cứ vào quy định tại điểm e khoản 1 Điều 123 của Luật tố tụng hành chính trả lại đơn khởi kiện và các tài liệu kèm theo cho người khởi kiện.

       Trường hợp hết thời hạn giải quyết khiếu nại mà khiếu nại không được giải quyết hoặc đã được giải quyết nhưng người khiếu nại không đồng ý với việc giải quyết khiếu nại và có đơn khởi kiện vụ án hành chính thì Tòa án xem xét để tiến hành thụ lý vụ án theo thủ tục chung.

      Đối với trường hợp vụ án hành chính mà có nhiều người khởi kiện, đồng thời họ có đơn khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết và sau đó họ đều chọn một trong hai chủ thể giải quyết thì việc giải quyết khiếu nại, khởi kiện được xác định như đối với một người khiếu nại, khởi kiện. Vụ án hành chính có nhiều người khởi kiện là vụ án có trên hai người cùng khởi kiện trong một vụ án mà quyền lợi nghĩa vụ của họ có thể độc lập với nhau hoặc không.

Ví dụ  Ở huyện A trong một vụ bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất theo quyết định của Ủy ban nhân dân huyện A thì bồi thường không đúng theo quy định của pháp luật cho 05 hộ gia đình họ cùng khởi kiện và khiếu nại trong một đơn gửi đến Tòa án nhân dân huyện A và Ủy ban nhân dân huyện A. Trong đó có 03 chọn giải quyết tại  Ủy ban nhân dân huyện A , 02 hộ khởi kiện ra Tòa án nhân dân huyện A. Trong trường hợp này quyết định bồi thường giải phóng mặt bằng của Ủy ban nhân dân huyện A có làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của nhiều hộ gia đình nhưng quyền lợi của họ lại độc lập với nhau do vậy Ủy ban nhân dân huyện A và Tòa án nhân dân tỉnh A đều có thẩm quyền giải quyết

     Nếu nhiều người vừa khởi kiện vụ án hành chính vừa có đơn khiếu nại nhưng họ không cùng lựa chọn một cơ quan giải quyết thì lúc này thì sẽ xét xem quyền lợi, nghĩa vụ của họ có độc lập với nhau hay không. Nếu quyền lợi của họ độc lập thì các cơ quan họ lựa chọn sẽ có thẩm quyền giải quyết còn nếu quyền lợi nghĩa vụ của họ không độc lập thì thẩm quyền thuộc về Tòa án. Những quyền lợi nghĩa vụ độc lập trong một vụ án là những người mà khi xem xét giải quyết yêu cầu riêng của một người thì không làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khác cùng khởi kiện.